In de rijke verhalen van de Fiannaigecht (de Fenian-cyclus) duiken ze telkens op: de Fianna. Stoere, rondzwervende krijgers die het Ierse landschap doorkruisten, levend van de jacht en gebonden aan een strikte erecode. Maar wie waren deze mannen echt? En hoe verhoudt hun mysterieuze bestaan zich tot de oeroude Indo-Europese tradities van de koryos?
I de rike historiene til Fiannaigecht (Fenian-syklusen) dukkar dei stadig opp: Fianna. Sterke, vandringskrigarar som gjekk gjennom det irske landskapet, levande av jakta og bundne til ein streng ærescode. Men kven var desse mennene eigentleg? Og korleis heng deira mystiske tilværing saman med dei urgamle indo-europeiske tradisjonane til koryos?
Raske fakta
Kva er ein Fian? Ein liten, tett samansveisa gruppe av 2 til 12 unge, jordlause krigarar.
Livsstil: Frå Beltaine (mai) til Samhain (oktober) budde dei i villmarka som jegrar og plundrararar.
Opphav: Ein indo-europeisk kóryos-tradisjon; ein innviingsleik for ungdommar.
Dyresamband: Ulven eller hunden stod sentralt som symbol for snutheit og aggressivitet.
Slutt: Tradisjonen vart sakte bannlyst av den vaksande kristne kyrkja og omdanna.
Opphav: Kóryos-tradisjonen
Fianna var ikkje ein tilfeldig bande, men del av ein djuproota indo-europeisk skikk: kóryos. I mange gamle kulturar måtte ungdommar som enno ikkje hadde bygd opp eiga eller sosial status, bruke fleire år på kanten av samfunnet for å bevisa seg sjølve. Dette var ein overgangsfase til vaksendom. Desse gruppeneforma ein «krigarkultur» rundt dyriske krefter som ulven eller hunden. Akkurat som dei germanske Berserkjarane eller spartanarane Krypteia, måtte medlemmane i Fianna bevisa seg sjølve gjennom jakt, plundertogter og overleving i villmarka.
Fianna i mytologien
Fianna er evig freista i den kjende Fenian-syklusen, med Fionn mac Cumhaill som deira mest legendarlske leidar. I dei tidlege myten ser vi dei som ekte utanforstaande som raupte buskap og fekk, mens dei i seinare historier blir framstilte meir som ein kongeleg livvakt. Figurar som Oisín, Diarmuid Ua Duibhne og Fionn sjølv står som symbol for den ideelle krigar: sterk, slug, og kopla til naturen. Gravhaugane og den Andre Verda spelar ei sentral rolle i aventyrane deira, noko som understrekar deira nesten overnaturlege status.
Påverknaden av kristendomen
Kyrkja såg med argande auge på Fianna. Dei vart ofte kalla díberga (plundrararar) eller maicc báis (søner av døden). Der den tidlege gammal-irske kristendomen framleis inneheldt mange lokale keltiske tradisjonar, vart kyrkja over tid mindre tolererande overfor denne «lovlause» krigarkultuaren. Mange historier fortel om heilagar som omknytta medlemmar av Fianna, slik at dei forlét sitt ville liv i villmarka og vart del av det (kristne) samfunnet.
Ofte stilte spørsmål (FAQ)
Fekte Fianna verkeleg nøkne?
Eldre romerske kjelder og framstillingar tyder på at keltiske krigarar stundom fekte nøkne (kombinert med kroppsmalingar eller tatoveringar). Dette var ofte ein rituell uttrykk for fearlessness.
Var Fianna berre for ungdommar?
Fianna var primært ein overgangsfase for ungdommar. Når dei vart vaksen og hadde verdigd seg statusen sin, integrerte dei seg vanlegvis i den regulære stammestrukturen eller vart del av den profesjonelle krigareliten.
Kvifor sambandet med ulvar og hundar?
Desse dyra stod for eigenskapane som krigar måtte ha: snutheit, framhaldskraft, lojalitet mot gruppa og ubarmhjartighet i jakta.
Samandrag
Fianna var meir enn ei gruppe krigarar; det var ein livsfase og ein åndleg innviing som banda ungdomen i Irland til naturen og dei gamle gudane. Sjølv om den kristne kyrkja til slutt lot tradisjonen forsvinna, lever Fianna vidare i irsk mytologi som symbol på fridom, broderskaps og den raude krafta til det gamle Irland. Det minner oss på ei tid då ein mann framleis vart forma av skogen, jakta og ropa frå gruppa.
