Hełm garnczkowy, kalota lub też wczesny hełm wielki, był rodzajem zachodnieuropejskiego hełmu z końca XII wieku i wczesnego XIII wieku. Ten hełm był prekursorem późniejszego hełmu wielkiego. Hełm zamknięty garnczkowy pokrywał niemal całą głowę. Twarz była całkowicie chroniona, a boki i tył głowy były bardziej zakryte niż w przypadku hełmów stożkowych. Ten hełm powstał na końcu XII wieku i został szybko zastąpiony prawdziwym hełmem wielkim, który został opracowany około połowy XIII wieku. Najważniejsza różnica w stosunku do hełmu wielkiego polega na tym, że hełm zamknięty miał znacznie głębszą przednią część niż głębokość hełmu z tyłu i po bokach.
Historia
Hełm stożkowy
Prawdopodobnie ten typ hełmu rozwinął się z hełmu stożkowego. Około 1180 istniała już wariantka hełmu stożkowego, która miała płaski wierzchołek i kwadratowy kształt. Hełm zamknięty powstał poprzez dodanie płyty na twarz z otworami do patrzenia i oddychania oraz przedłużenie tyłu i boków płaskiego hełmu w dół.
Wczesny hełm garnczkowy
Tak powstał hełm cylindryczny. Z ilustracji z tamtych czasów wynika, że najpierw osłonięta została twarz, prawdopodobnie jako przedłużenie istniejącego już nosala, którym wyposażony był hełm stożkowy. .
Algunas niemieckie ilustracje z około 1180 roku pokazują metalowy pręt biegnący od nosa przez usta. Gdyby taki pręt został przeprowadzony i wygięty z powrotem w kierunku brwi, mogłoby to już prawie stanowić pełną osłonę twarzy.
Hełm zamknięty
Jednym z najwcześniejszych przedstawień w pełni rozwiniętego hełmu zamkniętego, opatrzonego wachlarzowatym grzebieniem na górze, jest drugie Wielkie Pieczęcie Ryszarda I Anglii, datowane na 1198 rok.
Hełm powstał prawdopodobnie dlatego, że rycerze potrzebowali większej ochrony twarzy ze względu na ogromną siłę lanc podczas szarż w gęstych formacjach (tzw. conrois, używane w XII wieku). Inną możliwością jest to, że hełm został opracowany w odpowiedzi na większe zagrożenie ze strony łuczników, szczególnie w XII i XIII wieku.
Hełm zamknięty noszony był wyłącznie przez członków stanu rycerskiego i arystokracji. Wielu żołnierzy, w tym również rycerzy, uznawało za wadę to, że przez ten hełm gorzej widać i słychać. Dlatego właśnie pozostałe, bardziej otwarte hełmy – takie jak hełmy stożkowy – pozostawały w użyciu aż do połowy XIII wieku.
Jak nosić
Hełm zamknięty noszony był nad podszalmikiem, z dodatkowym miękkim wkładem wokół głowy. Ten wkład sprawiał, że uderzenia byly mniej dotkliwe i czyniły hełm wygodniejszym.
Linki wewnętrzne
- Hełm wielki: zachodnieuropejski garnek z okresu średniowiecza
- Hełm stożkowy: zachodnieuropejski hełm z metalowym nosalami
- Cervelliere: półokrągły stalowy hełm ze średniowiecza
- Poszalmiк: średniowieczna ochrona głowy i szyi
Źródła:
- Źródło wizualne: Codex Manesse (ok. 1300) i pieczęcie Ryszarda Lwie Serce, które pokazują wczesną transformację z hełmu stożkowego na zamknięty garnek ze strukturą 'garnczkową'.
