Begin 15e eeuw waren harnassen in volledige ontwikkeling. Rond deze tijd was de Milanese stijl wijds in gebruik. De lange maliën hauberk had ruimte gemaakt voor de haubergeon, die tot de dijen reikten.
Rond deze tijd deed de arming doublet zijn intrede. Deze korte gewatteerde doublet was afgeleid van de arming pourpoint.
De arming doublet bood een stevige basis waarop het laatmiddeleeuwse pantser bevestigd kon worden, bijvoorbeeld door middel van veters (aiglaits). De strakke pasvorm gaf het lichaam bovendien een krachtige, strijdvaardige uitstraling, waardoor ongewatteerde varianten al snel ook in het dagelijks leven door burgers werden gedragen.
Sommige varianten hadden extra maliën supplementen direct op de doublet vastgemaakt, in kwetsbare gebieden zoals de oksels en ellebogen, iets wat vooral in de 15e eeuw gebruikelijk werd.
Regionale verschillen waren duidelijk zichtbaar: Duitse gotische harnassen gebruikten kortere arming doublets, terwijl de Milanese harnasstijl langere modellen hadden die tot op het bovenbeen konden vallen.
Aiglaits
De laat 14e eeuwse pourpoint bevatte aan de onderkant aiglaits waaraan in het dagelijks leven beenlingen werden vastgemaakt. Deze techniek werd overgenomen in de arming doublet waardoor plaatpantser en maliën onderdelen direct op de gewatteerde doublet konden worden vastgezet.
De drager moest bij het aantrekken van het pantser volgens een vaste volgorde werken — beginnen bij de voeten en van daaruit omhoog — zodat de metalen platen elkaar goed overlapten.
De constructie zorgde ervoor dat slagen die anders dodelijk zouden zijn, langs het oppervlak werden afgeleid. Zelfs dan bleven kwetsbare plekken zoals de ellebogen, knieën en nek gevaarlijk, en daarom kregen die zones bewegende bevestigingspunten die enige speling toelieten.
Daardoor kon iemand bewegen zonder dat het pantser losraakte. Dit hele systeem van arming points maakte grotendeels de functionaliteit mogelijk van plaatpantser in de late middeleeuwen.
Doublet in civiele mode
Vanaf de late 15e eeuw groeide het arming doublet in Italië zelfs uit tot burgerlijke mode, waarbij het dragen ervan status en ridderlijke elegantie suggereerde.
Rond deze tijd waren arming doublets meestal niet meer gevoerd omdat het dragen van de maliënkolder als los lichaamspantser was uitgefaseerd. Hierdoor was het onnodig nog een gewatteerd onderpantser te dragen.
Het meest duidelijke onderscheid tussen een doublet en een arming doublet bleven de arming points die tot ver in de 17e eeuw in gebruik bleven.
Hoe draag ik mijn arming doublet
Draag een arming doublet over een middeleeuws hemd en een broek. In de periode waarin de arming doublet zich ontwikkelde, raakten beenlingen steeds meer uit de mode en werden strakke broeken populairder.
Over het arming doublet kun je eventueel een maliën haubergeon dragen, of aanvullende maliënbescherming zoals een rok (gousset) en voiders bij de oksels. Combineer de arming doublet met plaatpantser en bevestig de pantserdelen met veters aan het doublet.
Interne links
- Pourpoint: middeleeuws jasje en harnasonderlaag
- Gambeson: middeleeuws gewatteerd pantser en bescherming
- Doublet: nauwsluitend herenjack 14e–17e eeuw
- Munitiepantser: Massaproductie harnassen 15e–17e eeuw
Bronnen:
- Primaire Bron: Het Hastings-manuscript (How a Man Shall be Armed, ca. 1450), waarin stap voor stap beschreven staat hoe een ridder zijn arming doublet aantrekt en het plaatpantser eraan vastrijgt via nestelbanden.
