Wat begon als een stage bij kasteel Radboud groeide uit tot eenware passie voor oude steektechnieken, een zelfgebouwd borduurframe en musealewandkleden. Hieronder vertelt Irma in haar eigen woorden hoe dat avontuur begon, en laat ze een aantal van haar mooiste steken zien.
Sinds 2019 ben ik begonnen met Middeleeuws borduren. Zoals de moderne mens zou zeggen: een echte oma hobby! Maar hoe kwam ik hierbij?
Ik liep mijn ruimtelijke vormgever stage bij stichting kasteel Radboud, hier werd ik ''blootgesteld'' aan een nieuwe wereld vol met voor mij nieuwe ambachten. Het kasteel had het idee om een project te starten waar in er 5 Middeleeuwse wandkleden geborduurd zouden worden die de stamboom van graaf Floris V zouden weergeven. Dit was de graaf die opdracht gaf om het kasteel te laten bouwen.
Aangezien ik altijd open sta voor nóg een nieuwe hobby wilde ik uiteraard meedoen. Ik hield altijd al van craften met textiel dus dit zou een goede aanvulling zijn op mijn skill set.
Deze kussens had ik gemaakt met stof die ik vond op de kasteelzolder. Versiert met kleine borduursels en met goede wil in elkaar genaaid. Wat een sfeervol plaatje, daar ben ik trots op.
In het begin was het uiteraard intimiderend. De perfectionistische drang die er altijd is als je aan iets nieuws begint had mij ook wederom in haar macht. We mochten allemaal ''auditie'' doen om mee te doen aan het project. Dit kwam in de vorm van een proeflapje waarop we de geleerde Middeleeuwse borduursteken moesten laten zien. Gelukkig mocht ik meedoen!
Dit resulteerde in een diepe rabbithole dive waarin ik zoveel mogelijk wilde weten over het borduren. Hoe werd het gedaan? Welke materialen werden er gebruikt? Dan nog de meest belangrijke vraag. Hoe kan ik het zelf op de middeleeuwse manier doen? Toen kwam het idee dat ik ook een Middeleeuws borduurframe moest bouwen. Want waarom zou ik dat niet doen?!
Dat werd uiteindelijk een onhandelbaar projectiel van ruim een meter die ook nog soms uit elkaar viel. Maar het zorgde er wel voor dat aan bezoekers kon laten zien hoe het toendertijd ging. Yay voor ongeremd enthousiasme. Tijdens dit project leerde ik verschillende steken. Dit resulteerde er uiteraard ook in dat ik eigen projectjes ging doen. Het begon met wat wolgaren kopen, toen kwamen de meters linnen, toen de borduurringen en de naaldensetjes. Uiteindelijk een prachtige Middeleeuwse kist vol spullen.
Dankzij deze ambacht heb ik mogen meedoen aan een wandkleden project wat een museum stuk is en daarmee nieuw cultureel erfgoed. Hoe gaaf is dat! Ik heb in 2024 op een Middeleeuwse jaarmarkt gestaan om mijn werk te verkopen. Ik heb verschillende interieur stukken mogen maken voor in kasteel Radboud. Mijn creaties hebben onder anderen een thuis gevonden in het leven van voor mij vreemde mensen. Maar ik vind het een fijn idee dat mensen mijn creaties gebruiken om hun wereld mooier te maken. Dat is ook de gedachte die het mogelijk maakt om te scheiden van mijn creaties. Want soms zou ik ze het liefst allemaal thuis aan de muur hangen.
Nu zou ik jullie graag nog wat Middeleeuwse borduursteken laten zien:
Deze leeuw is gemaakt met een kloostersteek (rode en lichtblauwe draad) en een simpele rijgsteek. Bij de kloostersteek wordt een draad getrokken die je later vastzet met kleine steekjes. Dit is heel handig om bijvoorbeeld een kromme draadrichting te creëren.
Deze creatie is onderdeel van een van de Middeleeuwse wandkleden. Hier zijn de gele bakstenen gemaakt met de bayeux steek. Ja! Die ene van dat Franse wandkleed. Dit is een steek die vooral wordt gebruikt om grote vlaktes te vullen. Er worden draden gestikt tussen de buitenlijnen. Netjes naast elkaar. Daarna worden er overdwars draden gestikt die vast worden gelegd met kleine steekjes. Wat ook heel belangrijk was voor die Middeleeuwers was om aan de achterkant van het doek zo min mogelijk draad te hebben. De materialen waren duur en kostbaar. De meeste steken waren dan ook bedacht om draadverspilling te voorkomen. De bruine draad zit in een kettingssteek. Dit zou je het beste kunnen omschrijven als een lus maken en er een nieuwe lus in vastleggen. Deze steek werd vaak gebruikt voor omlijning.
Hier zie je een duidelijker voorbeeld van de Bayeux steek (wit garen) en de kettingsteek (groen garen). Dit voorwerp is een schattig Middeleeuws tasje.
Dit is een van mijn persoonlijke favorieten. De ''German brick stitch''. In mijn mening is dit de steek die het dichtste bij de moderne kruisteek ligt. Niet omdat het kruisjes zijn. Maar omdat de brick stitch echt met uitgetelde patronen gemaakt wordt. Zoals de naam al weggeeft vindt deze steek zijn origin in Duitsland.
Dit konijn is een populair ventje. Hij trekt vaak veel bekijks als hij ergens op display ligt. Ik vind het leuk om Middeleeuwse illustraties over te trekken op stof en ze dan te borduren. Vooral die gekke Middeleeuwse dieren vind ik leuk om te maken.
Het liefst beoefen ik deze ambacht voor de tv terwijl er een historische film of serie speelt op de achtergrond. Dit transporteert mij soms even helemaal weg naar een andere tijd. Ik ervaar het als rustgevend. Maar goed dan moet je wel van monnikenwerk houden...
Reactie plaatsen