Het beeld van de Viking als een woeste, onverzorgde barbaar is hardnekkig, maar historisch onjuist. Archeologische vondsten en eigentijdse bronnen schetsen een beeld van mannen die – binnen de mogelijkheden van hun tijd – veel aandacht besteedden aan hun uiterlijk. Kleding was in de Vikingtijd niet alleen een middel om warm te blijven; het was een krachtig symbool van status, identiteit en religieuze vroomheid.
Snelle Feiten: De Vikinggarderobe
- Hygiëne als norm: Vikingmannen droegen vaak kammen, pincetten en oorlepels bij zich. Hygiëne was essentieel voor zowel sociale status als rituele vroomheid.
- Gelaagdheid: De standaardoutfit bestond uit een linnen onderhemd (skyrta), een wollen tuniek (kyrtill) en een broek (brækr).
- Beenwindsels (winingas): Essentieel onderdeel van de kleding, vaak gemaakt in visgraat- of keperbinding, voor bescherming en extra warmte.
- Eedringen: Armbanden waren meer dan versiering; ze fungeerden als symbolen voor afspraken en wederkerigheid (eedringen).
- Oosterse invloeden: De kaftan, overgenomen uit de steppeculturen, was het statussymbool voor de elite in regio's als Birka.
De Basis: Tuniek en Broek
De kleding van de Vikingman was functioneel, maar kende een grote variatie in snit en afwerking.
- Het onderhemd (Skyrta): Onder de bovenkleding droegen mannen doorgaans een nauwsluitend hemd van linnen. Het beroemde exemplaar uit Viborg (ca. 1018) laat zien dat dit kledingstuk vaak uit vele onderdelen bestond en getuigde van hoogstaand vakmanschap, met details als taps toelopende mouwen en decoratieve flappen bij de hals.
- De wollen tuniek (Kyrtill): Over het linnen hemd droeg men een wollen tuniek. Deze varieerde van eenvoudig tot complexer met geren (driehoekige inzetstukken) voor meer bewegingsvrijheid. De lengte liep uiteen van heuplengte tot over de knie.
- Broeken (Brækr): Er waren verschillende modellen: de wijde, geplooide hábrækr en de eenvoudigere enkelbroek ökulbrækr. Voor zwaar werk werden vaak simpele linnen onderbroeken gedragen.
Beenwindsels en Kaftans
Beenwindsels (winingas) werden vanaf de enkel tot onder de knie om de broek gewikkeld. Dit bood bescherming tegen struikgewas en kou.
Kaftan
In de hogere kringen zagen we daarnaast de kaftan, een overjas met oosterse invloeden. Rijkere mannen lieten hun status zien door kaftans van zijde, versierd met borduurwerk of bont, en gesloten met een rij bronzen of zilveren knopen.
Veelgestelde Vragen (FAQ)
Waren Vikingen echt zo schoon als beweerd wordt?
Ja, middeleeuwse bronnen en de overvloed aan gevonden kammen en verzorgingssetjes in mannengraven wijzen erop dat Vikingen zich regelmatig wasten en veel waarde hechtten aan een verzorgd uiterlijk.
Wat is het verschil tussen een 'feldr' en een 'skikkja'?
Een feldr is een robuuste, rechthoekige wollen mantel voor dagelijks gebruik en reizen, terwijl een skikkja een luxueuze mantel is, vaak van fijnere materialen zoals zijde, bedoeld voor adellijke personen of officiële gelegenheden.
Waarom droegen ze beenwindsels?
Beenwindsels boden bescherming tegen kou en het struikgewas in de Scandinavische natuur. Bovendien hielden ze de broek strak tegen het been, wat erg praktisch was tijdens het paardrijden.
Waren er veel regionale verschillen?
Jazeker. In Noorwegen en IJsland domineerde wol vanwege het klimaat, terwijl in Zweden en oosterse handelsgebieden vaker linnen en geïmporteerde luxe materialen zoals zijde werden gebruikt.
Was een armband echt een eedring?
Ja, dit gebruik stamt uit de Indo-Europese traditie. Het uitwisselen van ringen bekrachtigde afspraken en eedgenoten, vergelijkbaar met hoe wij vandaag de dag ringen uitwisselen.
Interne links
- De Vikingvrouw: Een Analyse van de Historische Dracht (8e–10e Eeuw)
- De Karl: De Ruggegraat van de Vikingwereld
- De Kleurrijke Vikingtijd: Hoe Natuurlijke Pigmenten de Mythe van het Grauwe Noorden Doorprikken
Bronnen
- Ewing, T. (2006). Viking Clothing. Tempus.
- Hägg, I. (1984). Die Textilfunde aus Birka. Uppsala.
- Primary source: The Poetic Edda: **Rígsþula (Secties over herenkleding).
