Snelle Feiten over Romeinse Kledij
Basis: De tunica was het universele kledingstuk voor elke rang.
Aanpassing: In koudere gebieden (zoals Nederland en Brittannië) namen soldaten broeken en sokken over van "barbaren".
Materiaal: Voornamelijk wol en linnen; zijde was alleen voor de allerrijksten.
- Status: Accessoires en de lengte van de tuniek gaven de rang en burgerstatus aan.
Hoofd en Nek: Comfort onder het IJzer
Een bronzen helm direct op de schedel dragen is pijnlijk en gevaarlijk. Daarom droegen soldaten zachte tussenlagen.
Pilos (Muts): Een vilten mutsje dat onder de helm werd gedragen. Het fungeerde als schokdemper om hersenschuddingen te voorkomen bij slagen op de helm.
- Focale (Sjaal): Misschien wel het belangrijkste accessoire voor de gezondheid van de soldaat. Deze sjaal voorkwam dat de scherpe randen van de lorica hamata (maliënkolder) of segmentata (strokenpantser) de nek open schuurden.
Het Lichaam: De Tunica en de Mantel
De tunica was het fundament van de Romeinse mode, maar de militaire versie was korter en praktischer dan de burgerlijke variant.
De Militaire Tunica: Soldaten droegen hun tuniek tot net boven de knie. Een langere tuniek werd gezien als onpraktisch voor het gevecht en zelfs als "verwijfd".
Kleurgebruik: Hoewel modern beeldmateriaal vaak rood toont, droegen legionairs ook wit (ongeverfde wol), oker, geel, bruin en blauw.
-
Sagum & Paenula (Mantels): * De Sagum was een rechthoekige wollen lap, vastgezet met een speld (fibula), vaak gedragen door officieren.
De Paenula was een zware, halfronde mantel met capuchon, ideaal tegen de regen en favoriet bij de gewone soldaat.
De Benen: Het Broekentaboe Doorbroken
Voor een Romein uit de stad was een broek iets voor barbaren. Maar aan de Rijn of de Donau veranderde die mening snel.
Braccae (Broeken): Aanvankelijk werden deze korte broeken (tot net onder de knie) onopvallend onder de tuniek gedragen. Naarmate de tijd vorderde, werd het dragen van broeken geaccepteerd en zelfs mode in het leger.
Beenwindsels: Voor extra warmte wikkelden soldaten wollen stroken om hun onderbenen, vergelijkbaar met de latere puttees of de Viking-windsels.
De Voeten: Caligae en Sokken
De legendarische Romeinse marsen waren alleen mogelijk dankzij superieur schoeisel.
Caligae (Sandalen): Deze robuuste militaire sandalen hadden dikke zolen met ijzeren spijkers (clavi). Dit gaf grip op modderige grond en zorgde ervoor dat de zolen minder snel sleten.
Sokken in Sandalen: Ja, de Romeinen deden het ook. In koudere provincies zoals Brittannië zijn talloze bewijzen gevonden (onder andere in Vindolanda) dat soldaten wollen sokken droegen in hun caligae om bevriezing te voorkomen.
Overgang naar Calcei: Vanaf de 2e eeuw n.Chr. werden de open sandalen in het noorden vervangen door de Calcei, een volledig gesloten leren schoen die meer warmte bood.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Droegen alle legionairs rood?
Nee. Er was geen officieel reglement dat rood voorschreef. Kleuren hingen af van de beschikbare verfstoffen in de regio en de persoonlijke voorkeur van de eenheid of officier.
Waarom waren broeken verboden in de stad Rome?
De broek werd gezien als het symbool van de vijand (Kelten en Germanen). Het dragen ervan werd door conservatieve keizers beschouwd als een verlies van de Romeinse identiteit.
Hoe bleven de kleren schoon?
Soldaten wasten hun kleding in kampen, vaak met urine (vanwege de ammoniak) om vlekken te verwijderen, waarna ze grondig werden uitgespoeld.
Interne Links:
De kleding van de legionair was de perfecte mix tussen Romeinse traditie en barbaarse functionaliteit. Wil je meer weten over de bepantsering die over deze kleding werd gedragen, zoals de Lorica Segmentata?
Caligae: De Romeinse militaire sandalen die de wereld veroverden
De Romeinse Militaire Riem: Symbool van de Krijger
Mannelijke Mode in de Hoge Middeleeuwen (1066-1300)
Wol spinnen in de Romeinse tijd: vrouwen en techniek
In de 1e werden broeken absoluut niet gedragen door Romeinse stedelingen. In plaats daarvan werden de onderbenen, en mogelijk ook de bovenbenen, ingewikkeld met wollen flappen die aan de boven en onderkant werden voorzien van veters. Het is goed mogelijk dat rond deze tijd beenwindsels (bij de Vikingen bekend als winingas) hun intrede deden. Mogelijk werden deze in sommige gevallen ook aan de bovenbenen bevestigd, zoals een satire van Juvenalis (satire 6.263) lijkt te omschrijven.
