Archeologie

Archeologie

Archeologie is één van de onderzoeksvelden die het meest tot de verbeelding spreekt. Dat is zeker terecht, omdat opgravingen en bodemvondsten een directe link met ons verleden vormen. Er zijn binnen de archeologie veel verschillende stromingen, op deze pagina zullen we verder ingaan op de archeologische activiteiten van Celtic Britain.

Opgravingen
Sinds 2013 helpt Celtic Britain bij het doen van archeologische opgravingen. Op het moment van het schrijven van deze pagina, staat dit nog in de kinderschoenen. We streven ernaar in de toekomst meer betrokken te zijn  en ook vrijwilligers te kunnen uitbesteden om mee te werken bij archeologische opgravingen. Archeologie is echter veel meer dan het doen van opgravingen alleen. 

Musea & onderzoek
Grote dank zijn we verschuldigd aan de duizenden mensen die werken in musea overal ter wereld. Zonder deze collecties en de door overheden geboden mogelijkheid ze te bezichtigen, zouden we nooit ons werk kunnen uitvoeren als we nu doen. Museumcollecties zijn erg belangrijk voor ons en we beschikken over een database van meer dan 100.000 afbeeldingen van museumcollecties uit de hele wereld. Op deze database is een groot deel van ons onderzoek gebaseerd en hij wordt jaarlijks uitgebreid. Door de breedte van ons assortiment wordt de gehele tijdspanne tussen de bronstijd en de 17de eeuw bestudeerd.
Indien een klant een voorwerp wil laten ontwikkelen, maar niet beschikt over de historische kennis, of verschillende modellen wil overwegen, gebruiken we de database. Ook zijn we in staat hiermee snel veel verschillende voorwerpen uit verschillende collecties aan elkaar te linken en te vergelijken. Bij een bodemvondst is vaak af te zien waaruit hij is doorontwikkeld en waarin hij zich later zal ontplooien. Het is belangrijk bewust te zijn van dergelijke trends.

Belegering van Malta-project
In 2012-2013 heeft Celtic WebMerchant in opdracht van de Fondazzjoni Wirt Artna (de Maltese erfgoedstichting) gewerkt aan een project om een groep van tien soldaten te reconstrueren uit de tijd van de Grote belegering van Malta in 1565. Dit project is uniek in Europa en zo bijzonder omdat de hospitaalridders van Malta het best uitgeruste leger van hun tijd vormden. In dit project heeft Celtic Britain tenminste 300 harnassen uit vijftien verschillende collecties van over de wereld geanalyseerd.
Enkele harnassen die tijdens de belegering werden gebruikt en die het uitgangspunt waren voor de replica’s, staan opgesteld in de Palace Armoury in Malta. De harnassen zijn echter niet de enigste van hun soort, zoals bij al het historisch pantser eigenlijk het geval is. Daarom was het essentieel om ze te vergelijken met de trends en technieken van andere harnassen uit die tijd.
Naast de technische samenstelling werden de originele harnassen ook kunsthistorisch onderzocht. De vormgeving was een belangrijk onderdeel van het project. Bij de infanterieharnassen benadrukken vooral de slakkenhuisvormige decoraties van de tassets en de schouderstukken hun stijl. 
De daaropvolgende uitdaging was het pantser dusdanig te reconstrueren, dat het comfortabel door fulltime soldaten kon worden gebruikt. Elke verbinding tussen de verschillende harnasonderdelen is daarom nauwkeurig doorgerekend. Ook dat maakte historisch onderzoek onmisbaar. Tussen de 14de en 17de eeuw zijn de verschillen tussen harnassen enorm. Harnassluitingen en ophangpunten zijn daardoor erg divers. 
Misschien het toppunt van dit project zijn de Maltese cavalerieharnassen die ten tijde van de belegering door de officiers en zware cavaleristen werd gedragen. Deze harnassen zijn zodanig gemaakt, dat ze gebruikt kunnen worden bij zowel oorlogvoering als bij toernooien. Ze hebben aansluitpunten om een pantsersupplement op te bevestigen. Voor het maken van het pantsersupplement hebben we alle verschillende typen supplementen en ophangingen bestudeerd, zodat het harnas met en zonder supplement gebruikt kon worden, zonder last te hebben van de ophangpunten.  

Grafmonumenten
In feodaal Europa werden ridders, bisschoppen en leden van de aristocratie (ook vrouwen) vaak begraven met een luxe grafmonument, zoals een grafsteen of een tombe. Deze laat veel zien van de kleding, wapens en pantser uit de tijd waarin het monument is gemaakt. Door grafmonumenten op periode te rangschikken, is de ontwikkeling hierin te zien. Vooral bij onderzoek naar laat 14de en 15de eeuws plaatpantser zijn de graftombes vaak onmisbaar. 
Begonnen als onderzoek voor onze Levende Geschiedenisgroep, hebben we ons afgelopen jaren met name gespecialiseerd in de stenen van de Schotse West- en Ierse Oostkust. Deze stenen vertellen ons veel over de Hiberno-Noorse cultuur van de Ierse zee, de Gall gael. Na Oghamstenen werden vanaf de 8ste eeuw in Ierland en Schotland grote stenen kruizen opgericht en staande stenen, waarschijnlijk grafstenen, met dit motief gedecoreerd. Het lijkt erop dat de Vikingen de trend van het maken van stenen monumenten van de Britten hebben overgenomen. Vanaf de 9de eeuw zien we onder andere op Iona en het eiland Man stenen in Scandinavische kunststijlen. Hierin zijn regelmatig runen verwerkt die iets vertellen over degene die de steen heeft opgericht en waarom. Weer later, in de middeleeuwen, zien we veel grafstenen met knoopmotieven in de Iona kunststijl, zwaarden (meestal typisch voor deze regio), schepen (de doorontwikkelingen van Vikingschepen) en krijgers (gall óglaig). Deze traditie verteld ons veel over de regio. 
Grafmonumenten zijn niet altijd direct gemaakt nadat de persoon was overleden. Soms zijn ze pas twintig tot vijftig jaar na dato opgericht. Hierdoor dient enige voorzichtigheid in acht te worden genomen bij het typeren van wapentuig zoals pantser en zwaarden. De vraag is altijd of een heer wordt afgebeeld met zijn eigen pantser en zo ja, of dit pantser nieuw was, of dat het al enige jaren oud was. Vaak werd ook niet de eigen uitrusting op de stenen afgebeeld, maar uitrusting die in de tijd van de grafsteen zelf modern was. 
Daarnaast stellen sommige grafstenen dingen soms mooier voor dan ze zijn. Zo zijn op sommige schepen op grafmonumenten uit de Schotse Westkust extra riemgaten gemaakt. Hierdoor lijkt het schip groter, omdat het formaat in het aantal roeiriemen werd uitgedrukt. Dezelfde overdrijving kan heel vaak bij plaatpantser op grafstenen van armere feodale adel zijn gedaan.

Desk research: middeleeuws Londen
Naast een grote database aan foto’s zijn er ook ontzettend veel archeologische, historische en taalkundige rapporten die voor ons onderzoek belangrijk zijn.  De boeken die dagelijks worden gebruikt, staan natuurlijk in onze kantoorbibliotheek. Voor onderwerpen waar we minder regelmatig mee bezig zijn, maken we korte artikelen die als verwijzing kunnen dienen naar werken die niet in onze bibliotheek te vinden zijn, maar bijvoorbeeld verkrijgbaar zijn in verschillende universiteitsbibliotheken.
Een voorbeeld hiervan is een onlangs afgesloten onderzoek naar de archeologie van middeleeuws Londen van de Saksische periode tot ca. 1350. Hieruit kwamen een aantal interessante weetjes voort, zoals dat de Nederlandse brouwers zich met name in Southwark vestigden om zo geen belasting te betalen en er dusdanig veel vuil in de Thames werd gestort, dat de scheepvaart hier hinder van ondervond. Het moge duidelijk zijn dat dit soort informatie niet direct gebruikt kan worden voor het ontwikkelen van replica’s, maar het geeft ons wel een context van de samenleving waarin de originelen van onze reconstructies werden gebruikt.